خانه های سنتی ایرانی

خانه فضایی است که انسان در آن بزرگ و تربیت می شود و فضایی است که در آن زندگی می کند و در کنار خانواده خود احساس آرامش پیدا می کند. معماری خانه در شکل گیری شخصیت انسان ها و حتی رفتارهایشان اهمیت بسیارزیادی دارد از این رو پرداختن به آن به خصوص در عصر پرهیاهوی امروز ضروری و واجب به نظر می رسد.

 

خانه فضایی است که همه مردم به آن احتیاج دارند و بسیاری از اوقات خود را در آن سپری می کنند و در آن کارهای شخصی خود را انجام می دهند و با زندگی در آن به آن معنا می بخشند و این معنا بخشیدن بین انسان و خانه دو طرفه خواهد بود.

این که خانه مکانی معنادار است و امروزه با معنای آن تا حد زیادی کمرنگ شده و ، تقلیل کیفیت ها حقیقتی است ،خانه گاهی تا حد یک سرپناه تقلیل یافته که بین دو دیدگاه “پدیدارشناسی” و “سنت گرایی معنوی” مشترک است.

ارزشهای خانه در این دو نگاه به چه صورت تعریف می شود؟ هر یک از رویکردها تعریفی از خانه ارائه می دهند که به خانه های سنتی ایرانی شباهت دارد. بررسی این شباهت ها در نتیجه گیری پژوهش صورت می گیرد. در واقع مسئله این است که کدام یک از ابعاد خانه سنتی ایرانی در ساختار هر یک از دو رویکرد سنت گرایی معنوی و پدیدارشناسی قابل درک است و اشتراکات و تفاوت های این دو رویکرد در نگاه به خانه ایرانی چه چیزهایی هستند. تحلیل خانه های سنتی ایرانی به عنوان بخشی از ارزشمندترین و با هویت ترین آثار معماری و فرهنگی ایران از این رو بسیار مهم است که این هر دو با این دو رویکرد رویکرد دارای تفاوت ها و نقاط قوتی هستند که در شناخت هر چه عمیق تر ما را یاری می دهند.

پدیدارشناسی از جمله رویکردهای بسیار مهم غربی در عصر حاضر است که بسیاری از مطالعات خود را به درک کیفیت خانه و مفاهیم آن پرداخته و همچنین بر بعد تاریخی خانه و خانه های قدیمی نیز تاکید دارد.

از این رو یکی از مناسب ترین رویکردها در شناخت خانه سنتی ایرانی است و از دیگرسو رویکرد سنتگرایی معنوی دارای دیدگاهی حائز اهمیت در شرق است که با پشتوانه نگاهی مذهبی و شرقی نگرشی خاص در تعریف معماری ارائه می دهد و از این رو در شناخت هر چه بهتر خانه سنتی ایرانی مناسب است. روش پژوهش حاضر ترکیبی از تاریخ پژوهی و استدلال منطقی است چرا که ماهیت دو رویکرد مورد نظر و همچنین خانه ایرانی بار تاریخی یافته اند.

معماری سنتی در این دیدگاه تصویری است از کیهان یا انسان در بعد کیهانی او و این تعبیر به طور خاص در مسجد متجلی می شود. خانه به تعبیری می تواند گسترش مسجد در نظر گرفته شود نصر در کتاب “هنر و معنویت اسلامی” به این نکته اشاره می کند او فضای داخلی خانه های سنتی اسلامی را به واسطه پاک نگه داشتن کف اتاق ها برای نماز و عبادت درو خالی بودن آن از مبلمان و عناصر و اثاثیه فراوان دیگر پیوندی معنوی با مسجد می یابد.

چرا که فضای تهی و “خلوت” اتاق های سنتی حس حضور “روح” را در دل زنده می کند. او همچنین در کیفیت اتاق ها و فضای داخلی خانه به قالی ها اشاره می کند که همچون باغ ها و حیاط قابی آنها را محصور کرده است.

خانه مکانی است که انسان با کاهش دغدغه های روزانه در آن به جمعیت خاطری برای تفکر در باب خویش و خدای خویش دست می یابد.

فضایی برای رشد و تعالی افراد خانواده ورسیدن به احساس آرامش یکی از مهمترین اهداف در طراحی خانه در این رویکرد است .خداوند نیز به این نکته اشاره کرده است.

 

سمت یابی فضا

جهت یابی برای انسان در فضا بسیار مهم است و از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. امکان جهت یابی به فضا کیفیت منحصر به فرد میدهد.

برای مثال اتاقهای خانه می توانند مرکزگرا یا مرکزگریز باشند. ارتباط اتاق با فضای اصلی خانه بر اساس یک نظام محوری متشکل از اتصال انتقال و وصول است. در معماری سنتی اسلامی این نظام مبنای طرح تداوم فضایی مثبت در نظر گرفته می شود.

 

مرکزیت کیفی

اجزا و حیاط در خانه زاینده نیروی مرکزگراست. مرکزیت به ظاهر مختلف خانه را به هم پیوند میزند و از این طریق خانه را به کل واحدی تبدیل می کند که به اصل وحدت اشاره دارد.

حیاط به منزله روح خانه است و مرکزیت آن نوعی پیوند تنگاتنگ با نور و تمام اجزای خانه را در پی دارد.

وجود آسمان ، حوض در مرکز حیاط خانه نیز در جنبه نمادین را به زمین می کشاند و ملکوت را با ملک یگانه می سازد. طبیعتی که در حیاط خانه تجلی می یابد برای فرد مسلمان سرآغاز سیر انفسی و رسیدن به معانی الهی است.

 

رابطه موجود بین فضا و صورت

فضا توسط دیوارها و مرزها از صورتهای مادی دیگر جدا می شود و به این شکل مکانیت آن افزایش مییابد. در این نگرش فضا به عنوان مبدا پیدایش صورت مطرح است نه شکل. در واقع صورت هایی که در فضا شکل گرفته اند به آن کیفیت می بخشند و آن را هویت مند و سرشار ازآرامش می کند که در ایجاد فضایی با کیفیت مناسب آرامش نقش به سزایی ایفا می کند.

در واقع مرزها و دیوارها ، فضا را محدود می کنند وکیفیت آنها را تحت تاثیر قرار می دهند . شکل های به کار رفته در این نوع معماری از هندسه و اعداد نشات می گیرند . که هر یک دارای کیفیات ذاتی مختص به خود هستند برای مثال شکل مکعب که در بسیاری از اتاق ها و حیاط ها استفاده می شود نماد کمال و ثبات است و نظم نهفته در آن با حالات درونی انسان همخوانی دارد.

در معماری سنتی هر یک از عناصر تحدید کننده فضا دیوارها و بام معانی نمادین و اهمیت ویژه ، یعنی کف دارند. کف نمادی از زمینی است که عالم صغیر روی آن برپاست. دیوار نمادی از سومین بعد فضا به دست می دهد و بام نماد آسمان و روح است . این عناصر با کیفیات و ویژگیهای منحصر به فرد فضاهای اصلی خانه را حیاط مرکزی وبه وجود می آورند.

 

در دکوطرح بخوانید :

شرکت معماری و دکوراسیون داخلی دکوطرح خدمات خود را در ازگل، اقدسیه، الهیه، اوین، باغ فردوس، تجریش، دارآباد، درکه، دربند، زعفرانیه، فرمانیه، فرشته، قیطریه، کامرانیه، محمودیه، ولنجک، نیاوران اختیاریه، پاسداران، دروس، دولت، دیباجی، جردن-ولیعصر، سیدخندان، ظفر، قلهک، ونک و میرداماد، سایر مناطق تهران ارائه می دهد.

برای مشاوره ی رایگان می توانید با شماره های ۰۹۱۲۲۴۶۰۰۸۹ | ۰۹۱۹۹۱۹۱۷۴۱ به طور مستقیم تماس گرفته و یا در صورت نیاز با شماره ی دفتر ۰۲۱۲۲۱۷۲۰۶۹ | ۰۲۱۲۲۱۷۲۰۶۸ در تماس باشید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *