مراحل اجرای اسکلت فلزی ساختمان
مراحل اجرای اسکلت فلزی ساختمان
ساختمان اسکلت فلزی جزء ساختمانهایی است که اجزای مهم و اصلی باربر آنها از فولاد ساختهشده؛ که این اجزا عبارتاند از ستونها، خرپاها، بادبندها، تیرهای اصلی و فرعی و… که با شیوههای مناسب و با استفاده از پیچ یا پرچ و جوش به هم متصل میشوند تا بارهای زنده، مرده و نیروهای جانبی وارد بر ساختمان را از طریق ستونها به زمین و فونداسیون منتقل کند.
قبل از خواندن این نوشته توصیه میشود نوشتههای زیر را نیز مطالعه کنید:
مراحل اجرای اسکلت فلزی ساختمان
مراحل اولیه اجرایی سازه و ساختمان اسکلت فلزی
- ابتدا کارفرما موظف است که برای انجام کار مراحل قانونی و کسب مجوز مربوطه به سازمانها و دیگر مراجع مراجعه کند.
- شناخت خصوصیات زمین برای برآوردهای طراحی.
- آمادهسازی محوطه و استقرار عوامل اجرایی و شروع کار (تجهیز کارگاه).
- اجرای گودبرداری (خاکبرداری) در ساختمان
اهداف مهم و اساسی گودبرداری
گودبرداری در اصل یک فعالیت عمرانی است که با هدفهای متفاوتی انجام میشود نظیر:
- تخریب یک سازه فرسوده.
- حفاظت از فونداسیونها در برابر یخبندان.
- احداث کانالها.
- مخازن زیرزمینی.
- احداث پارکینگ.
برای اجرای یک ساختمان ابتدا باید زمین ساختمان سازی دارای مقاومت کافی بوده باشد تا بتواند نیروی وزن ساختمان را تحمل و نشست نکند. ابتدا از طرف مهندسین اقدام به بررسی مقاومت فشاری زمين مورد نظر کرده که برای این امر کمانه زنی انجام شود و از خاک طبقات مختلف زمين نمونه برداری کرده و همچنین مشخص نمودن مقدار بار قابل تحمل و در ادامه نمونه را به آزمایشگاه فرستاده تا مورد آزمايش قرار بگيرد. پس از اینکه آزمايشگاه مقاومت فشاری خاک را مشخص کرد، مهندس محاسب طبق اين مقاومت فشاری خاک محاسبه گودبرداری را انجام میدهد. واحد مقاومت فشاری کيلوگرم بر سانتی مترمربع است. گودبرداری باید براساس نقشه، مشخصات و دستور ناظر و در ابعاد و اندازهای که در نظر گرفته شده، انجام شود. برای خاک برداری ساختمان که از پر ریسکترین کارهای عملیات خاکی در مهندسی است، خاک را از سطح زمین بر میدارند تا به عمق مورد نظر برسند. به این منظور دیوارههای گود باید توسط سازه نگهبان مهاربندی شود تا افراد و ساختمانهای اطراف از امنیت کافی برخوردار باشند.
برای به دست آوردن این عمق گودبرداری باید سطح را تراز کنیم با شلنگ تراز (شلنگی که داخل آن آب قرار دارد.) و خط تراز از روی آسفالت که سطح خیابان یا کوچه نسبت به ساختمان به دست بیاید. در ادامه محل گودبرداری را با شفته آهک بر اساس دتایل اجرایی در نقشه پر میکنند. برای عمق گود با جمع شفته آهک، بتن مگر، فونداسیون، کرسی به دست میآید.
پیاده کردن نقشه بر روی زمین
هدف از پیاده کردن نقشه عبارت است از انتقال نقشه ساختمان از روی کاغذ بر روی زمین با ابعاد اصلی آن به گونهای که محل دقیق پیها، ستونها، ابعاد آنها روی زمین مشخص شده است؛ و در موقع پیاده کردن نقشه از نقشهی پی کنی استفاده میگردد. برای نقشهی ساختمانهای مهم، معمولاً از دوربین نقشه برداری استفاده میشود و براي نقشهی ساختمانهای کوچک و معمولی از متر و ریسمان کار استفاده شده است. کارگران با حضور مهندس ناظر به پیاده کردن دقیق نقشه فونداسیون اقدام میکنند. به نوعی که به وسیلهی متر، ریسمان کار و گچ کاملا ابعاد فونداسیون را مشخص و بر روی زمین پیاده میشود. در ساختمانهای با سازه اسکلت فلزی میتوان از نمونه سقفهای سبک که شکل آنها صاف، شیبدار، قوسی است، نام برد.
منظور از ساختمان با اسکلت فولادی چیست و چگونه اجرا میشود؟
اسکلت فلزی که به اسم اسکلت فولادی یا سازه فلزی هم شناخته میشود، به مجموعهای از اعضای باربر ساخته شده از نیم رخهای فولادی یا ورق (پروفیل) فلزی گفته میشود که به کمک اتصالات به یکدیگر وصل میشوند. از آنجا که روشهای تولید نیم رخ یا همان پروفیل فولادی تکامل یافته شده و آزمونوخطای بسیاری را پشت سر گذاشته است، این مقاطع در اغلب موارد رفتار مطلوب و مناسبی را از خود نشان میدهند.
موضوع پر اهمیت در این سازهها، رفتار اتصالاتی است که برای ساخت اعضای مرکب از پروفیل و ورق در محل گرهها مورد استفاده قرار میگیرد. استفاده از سازه اسکلت فلزی در ساختمانها پیشینهای طولانی دارد. در ابتدا برای اجرای چنین سازههایی از چدن استفاده میشد اما پس از مدتی آهن کمکربن یا همان آهن چکش خوار جای چدن را گرفت. با استفاده از سازه اسکلت فلزی ساخت سازههایی با طرحها و شکلهای مختلف و متنوع امکان پذیر شد. چدن و آهن کمکربن هم به مرور جای خود را به فولاد دادند. در حال حاضر فولاد، بیشترین کاربرد را در اسکلت فلزی ساختمانها دارد.
مزایای اسکلت فلزی باعث شده از آن به صورت گسترده در ساخت سولهها و ساختمانهای بزرگ استفاده کنند. این نوع اسکلت در شلوغترین و کم حجمترین مکانها هم قابل اجرا است و به همین دلیل در شهرهای بزرگ با استقبال خوبی از طرف معماران و مهندسان سازه مواجه شده است. اسکلت فلزی کیفیت ساخت را بالابرده و پرتی مصالح را پایین میآورد.
بهترین روش اجرای ساختمان اسکلت فلزی چیست؟
بهترین روش اجرای ساختمان اسکلت فلزی پیچ و مهره است و کشورهای اروپایی جز در متراژ و وزن کم، اجازه استفاده از اتصالات جوشی را نمیدهند، زیرا به نسبت روش پیچ و مهره از مقاومت کمتری برخوردار است. در بخش فونداسیون جای قرارگیری ستونها مشخص شده است و به محض کار گذاشتن ستونها، تیرهای آهن نیز در جای خود تثبیت شده و اسکلت فلزی شکل میگیرد.
استحکام اسکلت فلزی در درجه اول به اجرای صحیح فونداسیون بستگی دارد، زیرا سنگینی اسکلت فلزی را تحمل کرده و با تقسیم فشار ناشی از اسکلت فلزی بر زمین مانع از نشست زمین و عواقب بعد از آن میشود. پس از محکم شدن نسبی بتن نسبت به باز کردن قالب اقدام خواهد شد و بعد از آن، عملیات قرار دادن صفحات بیس پلیت و تعیین آکس آنها برای جای گیری ستونها شروع خواهد شد.
بعد از مشخص کردن آکس ستونها و کارگذاری صفحه کف ستونها، اقدام به هواگیری صفحه ستونها صورت میگیرد. این عملیات به وسیله ریختن بتن در زیر صفحه است و در برخی موارد هم سوراخی در وسط صفحه ستون قرار دارد و این عملیات اجرا میشود. با سفت کردن پیچهای روی بیس پلیت، هوای اضافی خارج میشود که براثر فشار از ناحیه ستونها دچار نشست نشود. بولت نقش عمدهای ندارد و تنها پایه را در محل خود ثابت نگه میدارد. هنگام نصب ستون بر روی صفحه تقسیم فشار این است که انتهای ستون سنگ خورده و صاف باشد تا تمام نقاط مقطع ستون بر روی صفحه بیس پلیت بنشیند و عمل انتقال نیرو به خوبی انجام پذیرد.
آشنایی با انواع مختلف پیها در اجرا
بخش مهمی از سازه ساختمان مختص به پی یا فونداسیون است که برای تحمل بارهای ساختمان و منتقل کردن آن به زمین ساخته میشود. این بخش از سازه اسکلت فلزی معمولا در زیر سطح طبیعی و بر روی لایههای مقاوم زمین قرار میگیرد و همهی اجزای ساختمان مانند ستونها، دیوارها، سقفها بر روی آن استوار میشوند.
اجرای عملیات بتن مگر ساختمان سازی
بتن مگر یا پیش مرگ به منظور آماده سازی بستر محل خاک برداری و باعث میشود آب بتن فونداسیون به خاک نفوذ نکند و جلوگیری از حشرات که بعد از گودبرداری و شفته ریزی باید با بتن مگر به ضخامت 10 تا 15 سانتی متر زير پی بريزيم. نکته مهم که معمولا در اجرا ضخامت بتن مگر رعایت میکنیم این است که حداقل 10 سانتی متر استفاده میکنیم و سطح هموار را برای ادامه دیگر مراحل پروژه ایجاد میکنیم.
اگر ترکیبی از آب، شن، ماسه، سیمان و مگر بتنی با مقدار کمی سيمان در حدود 150 کيلوگرم بر سانتی متر مکعب بوده که هیچ نوع مقاومتی از آن نمیخواهیم. تنها هدف از ريختن آن جدا کردن سطح زمين از سطح پی اصلی و ايجاد سطحی صاف و يکنواخت در زير پی است. بتن مگر مقاومتی حدود 150 کیلوگرم بر سانتی متر مربع دارد.
پلان فونداسیون و مراحل مهم در رسم
بعد از اینکه آکس بندی و ستون گذاری ساختمان توسط مهندسین سازه با توجه به نقشههای معماری کنترل شد، مهندسین ساختمان نیروهای وارده را رسیدگی و پس از آنالیز سازه ابعاد مشخصات هر کدام از اجزای سازهی ساختمانها مثل فونداسیون، شناژها، صفحه ستونها (بیس پلیت)، ستونها، تیرهای اصلی و فرعی، خرپاها، اتصالات را متمایز و طراحی میکنند. سازهها را به طور کروکی دستی همراه با اندازهها و مشخصات مورد نیاز در اختیار گروه نقشه کشی قرار میگیرد تا نقشههای سازه ترسیم شوند. پلان پی سازی دقت کردن به مشخصات پلانهای طبقه همکف یا زیر زمین، محاسبات مهندسی سازه و وضع زمین ترسیم میشود. ابتدا کروکیها و طرح پلانها و بعد موقعیت ستونها، نوع دیوارهای بیرونی، ترازهای داخلی ساختمان و تراز ارتفاعی محوطه را بررسی میکنیم. نحوه زیرسازی پلهها و شیوه دیوارهای حائل بررسی گردد. با وجود هرگونه اشتباه در پلان زیرسازی باعث تغییرات ناخودآگاه در موقع اجرا، امنیت و کارایی ساختمان را کاهش میدهد.
برای مشاورهی رایگان میتوانید با شمارههای ۰۹۱۲۲۴۶۰۰۸۹ | ۰۹۱۲۱۴۷۱۸۴۷ به طور مستقیم تماس بگیرید.
نظرات خود را در ارتباط با این نوشته ما بنویسید.
با آرزوی بهترینها.
نگین
آبان 1403چه مدت زمانی برای نصب کامل اسکلت فلزی یک ساختمان لازمه؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
بسته به ارتفاع و اندازه ساختمان: معمولاً **چند هفته تا چند ماه**.
شیرانی
آبان 1403آیا استفاده از پیچ و مهره به جای جوش در اسکلت فلزی مقاومتره؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
پیچ و مهره: سریع، قابل باز و تنظیم، مقاومت کافی.
جوش: یکپارچه، باربری بهتر در بعضی شرایط.
انتخاب بستگی به طراحی و نوع سازه داره.
غلامی
آبان 1403بعد از نصب اسکلت فلزی نیاز به نگهداری خاصی داره؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
بله، **رنگ ضدزنگ یا پوشش محافظ**، بررسی اتصالات، تمیزکاری و کنترل خوردگی دورهای لازمه.
مهرزاد
آبان 1403در ساخت اسکلت فلزی، چه نوع پروفیلهایی بیشتر استفاده میشه؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
ستونی: I و H
تیر: I و H
سازه سبک: قوطی و ناودانی
پوشش سقف: ساندویچ پانل با پروفیل C/Z
توکلی
آبان 1403استفاده از اسکلت فلزی برای همه مناطق جغرافیایی مناسبه؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
تقریباً همه جا میشه، ولی در مناطق زلزلهخیز و مرطوب نیاز به طراحی ویژه و محافظت در برابر خوردگی داره.
مبینا
آبان 1403آیا ستونها و تیرها استاندارد خاصی دارن؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
بله، ابعاد، مقاومت بتن/فولاد، فاصلهها و آرماتورها طبق **مقیاس ملی یا آییننامه** تعیین میشن.
شکوهی
آبان 1403ضخامت بتن مگر چه تاثیری در اسکلت فلزی داره؟
برزو
آبان 1403چرا کشورهای اروپایی استفاده از اتصالات پیچ و مهره رو توصیه میکنن؟
نسیم
آبان 1403انتخاب بین اسکلت بتنی و فلزی برای چه ساختمونهایی توصیه میشه؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
بتنی: ساختمانهای کوتاه تا متوسط، ارزانتر، دوام بالا.
فلزی: بلندمرتبه، سریع، سبک، تغییرپذیر.
سبحانی
آبان 1403آیا قیمت اسکلت فلزی از سایر اسکلتها گرونتره؟
مهندس حبیبی
دی 1404سلام
بله، معمولاً **گرانتر** از بتن و سایر اسکلتهاه بهدلیل فولاد و اجرا.